Jump to Navigation

Postpunctie hoofdpijn

Postpunctie hoofdpijn na spinaal/epiduraal

Toelichting:

Een aantal patiënten krijgt last van ernstige hoofdpijn binnen 3 dagen na een spinale anesthesie of na een accidentele duraperforatie bij een epiduraal. De incidentie van deze complicatie varieert van minder dan 1% tot 80% afhankelijk van leeftijd, naalddikte en -scherpte/vorm. De hoofdpijn is meestal hevig, frontaal en verergert binnen 15 minuten na opstaan en beweging en zakt weer in 15 minuten af na liggen (International Headache Society 2001). Het karakter van de hoofdpijn kan wel variëren, maar houdingsafhankelijkheid is het meest typische kenmerk. Hiermee zijn nog andere symptomen geassocieerd zoals fotofobie, misselijkheid en braken, die afnemen als de patiënt plat op de rug ligt. Verder kunnen in heel zeldzame gevallen ook hersenzenuwverlammingen (dubbelbeelden) en intracerebrale hematomen (neurologische symptomen ) optreden. Men denkt dat de hoofdpijn ontstaat door lekkage van liquor uit het dura gat. Belangrijk is dat postpunctie hoofdpijn niet verward wordt met spanningshoofdpijn, migraine, pre-eclampsie, meningitis of CVA. Vraag daarom laagdrempelig een anesthesioloog/neuroloog in consult, vooral als er sprake is van andere neurologische verschijnselen.

Profylaxe:

Dunne en atraumatische naalden reduceren de incidentie van postpunctie hoofdpijn.

Therapie:

De voorgestelde niet-invasieve therapieën kunnen de pijn verlichten. Coffeïne blijkt zelfs het percentage van patiënten met postspinale hoofdpijn te verlagen:

  • Geef goede uitleg aan patiënt over de symptomen en hun tijdelijke aard
  • Vraag ook naar andere symptomen, vooral neurologische verschijnselen
  • Adviseer de patiënt veel te drinken, vooral drankjes met coffeïne (koffie, cola, etc)
  • Analgesie met paracetamol/coffeïne 500/50 4dd 2, diclofenac 100mg 3dd en nexium 20 mg 1dd
  • Als de analgesie onvoldoende is, voeg Oxycontin® 10 mg 3dd, zn. tot 6 keer Oxynorm® 5 mg toe (Bijwerkingen goed in de gaten houden, ter preventie van obstipatie Movicolon®1dd1sachet voorschrijven)
  • Overweeg met APS-achterwacht intraveneuze therapie met coffeïne (500mg = 25 ampullen) op verkoever, gabapentine (3dd 300mg voor 4d), hydrocortisone (200mg bolus, dan 100mg 4dd voor 48h)

Epidurale bloedpatch:

De meest effectieve therapie voor postpunctie hoofdpijn is een epidurale bloodpatch. Indien 24 uur na instellen van conservatieve therapie de klachten onvoldoende afnemen (subjectief), kan een bloodpatch geplaatst worden. Onder afweging van mogelijke risico’s (niet altijd effectief, risico’s van epidurale punctie: hematoom, infectie of kans op 2e dura tap) deze therapie aan de patiënt aanbieden. Benodigde materialen zijn als bij een epiduraal met dezelfde steriliteitsmaatregelen. Voor de steriele bloedafname een poetsset en dezelfde steriliteitsmaatregelen. De epidurale ruimte wordt 1 niveau caudaal t.o.v. de eerdere punctieplaats met LOR benaderd en pas dan wordt 20 ml bloed door een 2e arts of anesthesiemedewerker afgenomen. Er wordt 20 ml bloed ingespoten of tot de patiënt ernstige druk/pijn in de rug aangeeft. Daarna dient de patiënt 2 uur plat op de rug te blijven liggen. Als de patiënt daarna pijnvrij is, mag hij/zij mobiliseren en ontslagen worden.

Referenties:

Basurto Ona X, Martinez Garcia L, Sola I, Bonfill Cosp X. Drug therapy for treating post-dural puncture headache. Cochrane Database Syst Rev 2011 CD007887

Onder beheer van afdeling: 
Anesthesiologen